Ateşli silahlardan ileri gelen yaralar nasıl anlaşılır?

Bu yaraların tipik olmalarını sağlayan çeşitli görünüşleri vardır:
Giriş deliği, ufak bir kesiğe benzer şekildedir.
Çıkış deliği, dışarı doğru açılmış haldedir.

Mermi, dışarı çıkmazsa, çıkarılır mı?

Mermi, yabancı bir cisimdir ve çıkarılması her türlü durumda iyidir. Bunlar, enfeksiyonu en fazla yaralar arasında yer alır. Mermiler, tehlikeli merkezlere gidebilir.

Ateşli cisimlerin sebep olduğu yaralar, neden en şüpheli yaralar arasında yer alır?

Çünkü yüzeydeki parçacıkları derinliğe götürürler. Bunlar deri parçacıkları veya yırtık dokulardır. Büyük bir kuvvetle dokuların içine girerler.

Bir mermi çıkarılmazsa ne gibi sonuçlar doğabilir?

Bazan mermiyi bulunduğu yerde bırakmak uygun görülür. Çünkü organik bir kuşatım içindedir (granülasyon dokusu tarafından kapsüle haldedir). Yaptıkları basınç, hacimlerinin küçük olması nedeniyle çok azdır.

O halde kalbe doğru ilerledikleri doğru değildir?

Hayır. Bu, çok olağanüstü bir durumdur.
Büyük bir toplardamara isabet etmiş bir mermi vakasında görülmüş ve bir amboli gibi taşınmıştır.

Ateşli silahların neden olduğu yaralara benzer başka yaralar var mıdır?

Evet, elektrikli çivi çakardan sıçrayan çiviler veya parçaların sebebiyet verdiği yaralar.

En derin yaralarda katedilen yol düz müdür?

Her zaman değildir. Mermi, bazan sadme nedeniyle birtakım sapmalara uğrayabilir.

Ateşli silahların sebep olduğu yaralar nasıl tedavi edilir?

Genellikle çok kanamayan yaralar olmaları nedeniyle, düz bir pansıman uygulanır.
Bu tür yara almış kişilerin, daima yatar pozisyonda hastahaneye götürülmeleri gerekir. Yürütülmemeli ve kendilerine alkollü içki verilmemelidir.

Bütün yaralar spontan bir iyileşmeye mi meyillidir?

Şeker hastaları, ağır karaciğer hastaları gibi bazı özel hastalıkların olmaması hâlinde genellikle spontan bir iyileşme söz konusudur. Bu gibi durumlarda savunma güçleri çok baskı altındadır. Bu durumda yarada bir ülserleşme meydana gelebilir.

Yaralar üzerine tozlar veya pomatların sürülmesi doğru mudur?

Hayır. Yaraların nefes alması ve kuru olması gerekir. Böylece akan serum, koruyucu kabuğu oluşturabilir.

Bir yara enfeksiyon kaptığı takdirde ne gibi sonuçlar görülür?

Daha çabuk bir iyileşme yerine cerahat birikmesi nedeniyle daha uzun süreli ve zor bir iyileşme meydana gelir.

Bütün yaralar bir sikatris bırakır mı?

Evet; sikatris, bir yaranın iyileşmesinin son devresini ifade eder. Aynı zamanda açık kısmı doldurmuş dokunun oluşumunun bitiş devresidir.

Bir ilk yardım merkezine başvurmak gerçekten gerekli midir?

Çoğunlukla evet. Çünkü yaranın hemen hemen görünmeyen sikatrislerle iyileşmesi, yara kenarlarının «sütür»le (dikiş) birleştirilmesiyle gerçekleşir.

Sütür uygulanmadan önce daima anestezi yapılması iyi değil midir?

Hemen hemen hayır. Lokal anestezinin, özellikle ezik-yırtık tipi yaralarda iyileşmeyi geciktirdiği gösterilmiştir.

Yaraya sık sık pansıman yapılır mı, yoksa pansıman sikatrizasyona kadar bırakılır mı?

Yarayla temas edecek maddenin daima temiz olması için mümkünse her gün pansıman yapılmalıdır.

Gaz bezleri yapıştığı takdirde, bunları kolayca çıkarmak için bir yol var mıdır?
Evet. Pansımanı 10 hacimli oksijenli suyla ıslatmak ve sekresyonun yumuşamasını beklemek yeterlidir. Bu, birkaç dakika içinde olur.

Yaralar normal olarak ne kadar zamanda iyileşir?

İyileşme zamanı yaraların merkezine göre değişir ve kişinin yaşıyla bağlantılıdır. Böylece bir çocuk, yaşlı bir kimseden daha çabuk iyileşir. Normalde deri beş altı günde iyileşir. Ancak sırt derisi daha kalındır ve daha yavaş iyileşir. Ayak tabanı yaralarının iyileşmesi en fazla birkaç hafta sürebilir.

Başka yara tipleri var mıdır?

Mekanizmaları farklı başka yara türleri vardır. Hepsinin kendine özgü karakteristikleri olmakla birlikte birbirlerine çok benzerler. Gerek görünüş, gerek ilk yardım açısından, daha önce sözü edilenlere uyarlar. Bunların ufak farklılığı yalnız yapısı, sorumluluğu ve sonuçlarının saptanması açısından adli tıp alanında geçerlidir.

Bize bu yaralarla ilgili birkaç örnek verebilir misiniz?

Tabii. Meselâ hayvanat bahçesinde bir kafese yaklaşan bir çocuğu düşünelim: Bir tırmık yarası alabilir; yara derin olabilir veya ısırılabilir (bu durumda ezik-yırtık yarasına benzer). Bir makinenin çekme şeridine saçlar dolaşabilir ve sürükleyerek saçlı derinin bir kısmını şiddetle koparabilir.

«Sargı» neden oluşur?

Sargı, özel bezlerin dolanmasıyla bir pansımanın korunması ve sabit tutulmasıdır.

Sargı nasıl yapılır?

Sargı bezi, rulosuyla üstte tutulur. Böylece daha hızlı hareket edilir. Bu arada «sabit bir sarma»yla işe başlanır.

«Sabit sarma» nedir?

Sargı kaymayacak ve dönmeyecek şekilde yapılan ilk üç ya da dört sarmadır. Bu şekilde sonraki sarmalar daha çabuk olur.

Sargı ne şekilde bitirilir?

Son sarmalar yatay olarak yapıldıktan sonra iki sabitleştirme durumu söz konusudur:
Ya son serbest kenar, birkaç santimlik iki ya da üç plasterle tutturulur, ya da sargının sonu 25-30 sm’lik iki parça şeklinde uzunlamasına yırtılır ve birbirine düğümlenir.

«Basınçlı sargılama» nedir?

Yalnız koruyucu amaçla değil, aynı zamanda belli bir kısma basınç yapmak için uygulanan sargılamadır. Meselâ bir varis kanaması hâlinde hemostaziye yol açmak amacıyla iyice sıkılır. Ancak altta bir pansıman bulunması gerekli değildir. Bir yırtılmaya maruz kalmış bir hematom ya da bir eklemin basınçla sıkılması gerekli olabilir.

Diğerlerinden çok mu farklıdır?

Basınç amacı nedeniyle daha sağlam şekilde yapılır ve sargı bezini birkaç defa sardıktan sonra daha dayanıklı kılmak için pamuk yerleştirilmesi uygun görülür.

Basınç amacıyla esnek sargıların uygulanması daha iyi değil midir?

Şüphesiz esnek sargılar da kullanılabilir. Ancak sararken çok fazla germemek gerekir.

Basınç yapıcı bir sargıyla yürünebilir mi?

Yükü ve hareketliliği sınırlandırmak daima yerinde olur. Ancak bu amaçla esnek sargıların daha uygun olmasına karşılık, pamuk doldurulmak suretiyle uygulanan sargılar daha sert ve katıdır. Bu durumda kesin dinlenme tavsiye edilir.

Baş nasıl sarılır?

«Sargı kaskı», geleneksel sargılamadır. Ancak iyi yapılması oldukça güçtür ve tam bir tecrübe gerektirir.