kalp

Bir insan vücudu açılıp bütün olarak kalp-dolaşım sistemine bakılabilse, biri bütün vücuda yayılmış ; daha küçük olan diğeri ise doğrudan doğruya ciğerlere bağlı, iç içe iki çemberin bulunduğu görülür. Tam kesiştikleri merkezde öne doğru eğik bir kütle olan kalp yer alır. İki çember, karşılıklı olarak büyük ve küçük kan dolaşımını temsil eder. Görevleri, kanı vücudumuzun her köşesine ulaştırmaktır.

Bu sistemin çeşitli kısımlarını görelim. Kalp: Yaklaşık 300 gram ağırlığında, yumruk büyüklüğünde (boyutları vücudun iriliği ve ağırlığı ile belli bir orandadır) ve piramit şeklindedir. Dış yüzeyi düz bir görünüştedir. İç bölünmeyi yansıtan biri dikey diğeri yatay iki derin çizgi dış yüzey üzerinde yer alır. Kalbin beslenmesini sağlayan koroner damarlar da buradadır. Dıştan içe doğru gidilince sıra ile üç tabaka karşımıza çıkar:
a) Bir cins koruyucu kese görevini yapan perikard;
b) kalbin hareketlerini sağlayacak yetenekte olan kalbin kas dokusu, miyokard;
c) kalp kapakçıkları içine girmesi nedeniyle özel önem taşıyan endokard (ya da iç tabaka).

Kalbi ortadan ikiye açacak olursak dört boşluğa ayrıldığını görürüz. Bu boşlukların ikisi üstte, ikisi alttadır. Üsttekilere kulakçıklar «atrium = atriyum», alttakilere karıncıklar «ventrikulum=vantrikül» adı verilir. Üst kulakçık, kendisiyle aynı tarafta bulunan karıncıkla bağlantılıdır ve öbür yandaki karıncık veya kulakçıkla ilişkisi yoktur. Bu durumda sağ kulakçık ve karıncıktan oluşan bir sağ kalp, bir de sol kulakçık ve karıncıktan oluşan sol kalp vardır. Kalbin bu iki kısmı, kalın bir duvarla birbirinden ayrılmıştır. Ayrıca sağ ve sol kalbin kulakçıklarıyla karıncıkları da kastan yapılma birer duvarla birbirlerinden ayrılmıştır. Kulakçıklar hizasındaki bu bölmelere atriyum septumu, karıncıklar düzeyindekine de vantrikül septumu adı verilir. Üstteki kulakçıklarla alttaki karıncıklar arasında ulaşım, en dar kısmında iki kapakçık bulunan bir çeşit boru aracılığıyla sağlanır. Sağ kalpteki kapakçığa üçlü kapakçık, sol kalpteki kapakçığa ikili kapakçık veya mitral  kapak  adı  verilir. Kapakçıklar örümcek ağım andıran bir kas sistemiyle kalbin duvarlarına bağlıdır. Bunlara Papiller (ipliksi) kaslar denir. Sağ kulakçığa iki toplardamar ulaşır. Ana toplardamarlar’ adı verilen bu damarlardan üstteki 6-8 cm uzunluğunda, alttaki ise 22-26 cm uzunluğundadır. Sol karıncıktan 2-3 cm uzunluğunda çok kısa ve kalın bir damar olan akciğer atardamarı çıkar.

Akciğerden çıkan akciğer toplardamarları sol kulakçığa ulaşırken, sol karıncıktan da organizmanın ana atardamarı olan aort çıkar. Bu damar, «çıkan aort», «inen aort» olmak üzere ikiye ayrılır. İnen aort” adı verilen aort yayından başa ve kollara giden bütün atardamarlar; göğüs aortu, karın aortu çıkar. Karın aortu, daha sonra kanı vücudun arka kısmına
ve bacaklara götüren iç ve dış iliak atardamarlarına ayrılır.

Atardamarlar, toplardamarla, çapları milimetrenin 50-200 binde biri kadar olan son derece sık bir ağ oluşturan kılcal damarlar aracılığıyla birleşirler. Kılcal damarlar ağı toplam 100 000 kilometrelik bir uzunluğa ve toplam 6 000 metrekarelik bir alana ulaşır.