Göğüs Ağrılarında İlk Yardım

Bütün göğüs ağrıları, bir kalp krizini düşündürmemelidir. Psikosomatik krizler, tamamiyle gerçeğe uygun akut kalp krizleriyle karıştırılabilir. Hastaya yardım etmek için zorunlu ilk yardım devreleri nelerdir.

Spontan, âni ve şiddetli bir göğüs ağrısı meydana geldiği zaman hemen akut bir kalp rahatsızlığı ve özellikle bir angine pektoris nöbetini düşünmek doğru mudur, yoksa bir kalp enfarktüsü karşısında bulunulduğu mu düşünülmelidir?

Her zaman için değil. Ayırt etmek gerekir. Ancak süratli ve yerinde ayırımlar yapmak daima hekim için dahi zor olduğuna göre herhangi bir insan bunu nasıl yapabilir? Söze, bu tip ağrıların önemli bir özelliğine işaret etmekle başlamak isterim: Ağrının, korku yaratması için «spontan» olması gerekir. Halbuki belli bir hareket sonucunda ortaya çıkan ağrı nedeniyle korku duyulması da pek ender değildir.

Belirttiğinize göre angina krizi ve kalp enfarktüsü, karakteristik dahi olsa hiçbir zaman basit bir ağn tezahürüyle meydana gelmez; oldukça şiddetli birtakım genel semptomlarla birlikte görülür. Bize bunları açıklayabilir misiniz?

Tabii. Bir angina krizi (ve daha çok bir enfarktüs), pek seyrek olarak sadece ağrı kriziyle tezahür eder. Çeşitli semptomların varlığı, kişiyi, hareket hâlindeki hastalığın belirlenmesine yöneltmeye yarar. Yalnız angina söz konusu ise ağrı, çok defa çeşitli net duyumlarla birliktedir: Ağrının göğsün içinden kaynaklandığı (yüzeye doğru çıkan derin ağrı); bir pençenin göğsü sıkıştırdığı (prekordiyal daralma); solunumun zorlaştığı (nefes darlığı ve dispne); hayatın sona ermek üzere olduğu (ölüm duygusu); bütün organizma-nın tükenmek üzere olduğu.

Hemen anlaşılabileceği gibi -gerçek anjin hastalan bunu iyi bilir- göğsün çeşitli alanlarında aynı anda doğan basit ve hafif ağrılar değildir. Ciddi ve bazen dramatik sonuçlar da verebilen bir hastalıkla karşı karşıya bulunulmaktadır. Halbuki bir kalp enfarktüsü söz konusuysa ağrı, genellikle uzun bir süre (bir saat, hattâ daha fazla) çok şiddetli bir şekilde sürer. Ağrı, hastanın tahammül derecesini aşacak duruma gelir. Bu ağır psikofizik ağrı tezahürü yanında dolaşım yetmezliği belirtileri de genellikle ortaya çıkar.

Koroner damarlarla ilgili olanlar dışında şiddetli ve spontan akut göğüs ağrısının en bilinen sebepleri nelerdir?

Bunları iki gruba ayırabiliriz:
1) Kardiyovasküler ağrılar: Bunların a-rasında şunları sayabiliriz:
a) Perikardın akut iltihaplanması (a-kut perikardit).
b) Göğüs aortunun bir segmentine kar-şılık bir kenarın âni rüptürü (yırtılması). Şiddetli ve genellikle yaygın olan bu göğüs ağrısı, daima çok ağır bir tablo oluşturur. Çok defa hızla ölüm gelişir.
2) Plevra ve pulmoner tipi ağrılar:
a) Havanın dışarı çıkmasına yol açan, akciğerdeki yüzeysel küçük bir kabarcığın (pulmoner amfizem kabarcığı, konpe-nital kist) âni rüptürü. Spontan pnömoto-raks, sadece ilgili hemitoraksta canlı bir nefes darlığına da (bazen gerçek bir hava açlığı) sebebiyet verir.
b) Bir bronko-pnömoni odağının doğması. Akciğer düzeyine taşarak plevrayı da lokal olarak iltihap işlemi içine alır (yan pnömonik plörezi). Burada da ağn, iltihaplı plevra alanının karşısına yerleşir.
c) Akut göğüs ağrısının tip, merkez ve nitelik bakımından son derece farklı bir sendromundan sorumlu akciğer ambolisi. Âni ölüm hallerinden, az ya da çok ağır şok şekillerine kadar gidebilir.

Akut, şiddetli ve spontan bir göğüs ağrısı ortaya çıktığı zaman ilk yardım olarak ne yapılmalıdır?

Her şeyden önce sakin olma, hastaya yardım etmek için paniğe kapılmamak gerekir. Ancak bu tür durumlarda korkuya kapılmamak pek az kimseye özgüdür. Hastayla ilgili olarak iki faktör önemlidir: Birinci olarak göğüs ağrısından sorumlu nedenin tipi ve ağırlığı; ikinci o-larak hastanın kişilik yapısı (ağrı krizinin algı ve ifade edilmesinin şartlandırılmasında kişisel heyecan unsurunun önemi daha önceden belirtilmiştir). Hastaya ilk yardımda bulunacak kişilerin yapacakları şu şekilde sıralanır:
1 – Hiç zaman kaybetmemeli ve -durumun ağırlaÅŸtığı sezildiÄŸi takdirde- bir ambulans çağırılmalıdır.
2 – Kriz geçiren kiÅŸi yatırılmalı ve solunumu kolaylaÅŸtırmak için elbiseleri gev-ÅŸetilmelidir.
3 – Gerekli görüldüğü takdirde ağızdan aÄŸza solunum uygulanmalıdır.